BN  -  DE STEM 

9 JANUARI 2004

Dalinghaus: ‘Ik wil iedereen Breda laten zien’

Door Addo Sprangers

Vrijdag 9 januari 2004 - BREDA - Als onbezoldigd koster van de Antoniuskathedraal werd hij afgelopen jaar voorgedragen en genomineerd voor de Bredase Vrijwilligerspenning 2003. Ook tal van andere organisaties echter kunnen al jarenlang rekenen op zijn tomeloze inzet. Vrijwilliger Marcel Dalinghaus vertelt over zijn ongekende passie voor de stad Breda.

	Oorkonde
Marcel Dalinghaus zet zich met plezier in voor de Bredase gemeenschap. (Foto Johan Wouters)

Hij is in de binnenstad geboren en getogen en woont ook vandaag de dag nog altijd ‘echt' in Breda, dat wil zeggen ‘binnen de oude stadsmuren'. Sterker nog, de familie Dalinghaus vertoeft er al vier generaties lang, en beslist niet anoniem. Wat betreft het zich inzetten voor de Bredase binnenstad heeft de familie zelfs een reputatie hoog te houden.

Paplepel

„Die houding is me met de paplepel ingegoten," zegt Marcel Dalinghaus. „Mijn overgrootvader was al actief in het Bredase verenigingsleven. Dat geldt ook voor mijn vader, die onder meer betrokken was bij de Vereniging Binnenstad en bij de organisatie van de later ter ziele gegane Orangerie. Als klein manneke loop je dan al snel folders en affiches te verspreiden. Mijn activiteiten breidden zich vervolgens al snel uit. Eerst nog vakantiewerk in de Grote Kerk en de Waalse kerk, om later eigenlijk als vanzelfsprekend in de organisatie van de Orangerie te rollen." Het eerste weekend van september 1992 klopt de Antoniuskerk bij Dalinghaus aan. De voorganger van de huidige pastoor Kamps gaat met pensioen, terwijl ook de koster het na veertien jaar voor gezien houdt. Met zijn vader in het kerkbestuur is het korte lijntje naar Marcel Dalinghaus snel gelegd. Hij stemt ermee in om tijdelijk de rol van koster op zich te nemen, zodat het bestuur op zoek kan gaan naar een waardig opvolger voor de vertrokken koster. Het vervolg laat zich raden. Ruim dertien jaar na dato vervult Dalinghaus nog altijd de functie van koster. Tot wederzijds genoegen, getuige zijn nominatie voor de Bredase Vrijwilligerspenning. Dalinghaus: „Natuurlijk streelt het mijn trots wel een beetje. Ik was ook blij verrast. Aan de andere kant kies ik er ook bewust voor om dit vrijwilligerswerk te doen en sta ik er ook niet alleen voor. Zo heb ik er inmiddels al een aantal collega's bijgekregen."

Als koster verricht Dalinghaus gebruikelijke werkzaamheden als het openen van de kathedraaldeuren, het luiden van de klokken en het treffen van voorbereidingen voor de viering. De kleding voor de geestelijken en de boekjes liggen klaar, de wijn en het water staan gereed en de wierook is aanwezig.

Verhuur

Hiernaast houdt Dalinghaus zich bezig met alle buitenkerkelijke zaken. Hij regelt bijvoorbeeld de verhuur van de kerk aan de verschillende koren en houdt tijdens de repetities toezicht op het gebouw. Ook zorgde hij er persoonlijk voor dat de Antoniuskathedraal sinds 1993 is opgenomen in de route van de jaarlijkse Monumentendag. Inmiddels is de kathedraal dankzij de inzet van toezichthoudende vrijwilligers ook op zaterdagmiddag en in de vakantieweekenden voor het publiek opengesteld. „Zelf bekijk ik ook graag kerken als ik ergens op vakantie ben“, verklaart Dalinghaus. „Dat geldt ook voor toeristen die Breda aandoen. Als rechtgeaard Bredanaar staat de Grote Kerk bij mij bovenaan, maar de Antoniuskathedraal - een paar jaar geleden is de kerk kathedraal geworden - mag zeker niet ontbreken. Het gebouw staat nu in de steigers, maar als de restauratie over een jaar achter de rug is, heeft Breda er weer een juweeltje bij."

Spektakelmakers

Naast een fulltime baan en zijn werk als koster blijkt Dalinghaus verrassend genoeg nog tijd te hebben voor andere vrijwilligerstaken. Zo richtte hij samen met de Bredase schrijver John van Ierland de Stichting Spektakelmakers op, organisator van het wegens groot succes ook dit jaar weer geprolongeerde Quizenement.

Voorts zette hij ter gelegenheid van Breda 750 het Historisch Spektakel op, gaf hij de aanzet tot een editie van 'Te land, ter zee en in de lucht' bij het Spanjaardsgat, heeft hij als bestuurslid zitting in de winkeliersvereniging De Drie Brugstraten en is hij redactiesecretaris bij de Heemkundige Kring Engelbrecht van Nassau.

Verder kan de commissie jeugdactiviteiten van de Bredase Carnavalsvereniging (BCV) rekenen op zijn steun, terwijl hij sinds afgelopen zondag ook zijn maandelijkse radioprogramma 'Gastvrij' is gestart voor Stadsradio Breda. Ten slotte heeft hij sinds kort als bestuurslid van de Stichting Bewoners Stadshart de portefeuille 'stadsbeheer, parkeren en veiligheid' in zijn beheer. Met als vuurdoop het bekende verhaal Tiësto, de discussie rond het al dan niet verlenen van een vergunning voor een optreden van de beroemde Bredase deejay op de Grote Markt.

Dalinghaus: „Het is nooit de bedoeling geweest om hem te weren. Als stadgenoot ben ik er juist trots op dat hij met zijn muziek prijzen behaalt. Ik ben trots op mijn stad en het feit dat ik Bredanaar ben. Dat is mijn grootste drijfveer. Van Breda wil ik iedereen laten genieten, daar zet ik mij volledig voor in."

BREDASE BODE

2 MEI 2004

BIJZONDERE BREDANAAR MARCEL DALINGHAUS

"Elke Nederlandse Dalinghaus heeft zijn wortels in Breda"

donderdag, 29 april 2004

BREDA - Veel Bredaser dan Marcel Dalinghaus vind je ze niet. Geboren en getogen aan de Lange Brugstraat en zeer geïnteresseerd in de geschiedenis van zijn stad. Marcel is actief in de Heemkundige Kring Breda, is koster van de St. Antoniuskathedraal en actief bij de organisatie van het jeugdcarnaval van Breda. Bovendien presenteert hij sinds januari van dit jaar één keer per maand het programma Gastvrij van Stadsradio Breda.

Door Joyce van Zijl

Geschiedenis in al zijn vormen fascineert Marcel Dalinghaus. Dat blijkt ook duidelijk uit zijn eigen website, waar hij onder andere de geschiedenis van zijn eigen familie beschrijft. Ook de historie van de Antoniuskathedraal wordt uit de doeken gedaan. Bovendien is hij redacteur van 'Engelbrecht van Nassau', het kwartaalblad van de Heemkundige Kring Breda.

Lange Brugstraat
Marcel is geboren en getogen in hartje Breda. Ook nu nog woont hij in de binnenstad. "Ik ben opgegroeid in de Lange Brugstraat. Dat pand is sinds 1887 in het bezit geweest van de familie Dalinghaus, tot in 2001 mijn ouders zijn verhuisd. Op mijn website is ook de geschiedenis van zowel mijn familie als het pand aan de Lange Brugstraat te lezen. Elke Dalinghaus in Nederland heeft zijn wortels in Breda. Oorspronkelijk is de familie afkomstig uit het plaatsje Dalinghausen in Duitsland, vanaf 1887 is er ook een Nederlandse tak. Het pand in de Lange Brugstraat is ook in die tijd in het bezit van de familie gekomen. In januari 1902 is het afgebrand. Het is opnieuw opgebouwd in Art Nouveaustijl en op 27 september van 1902 is de winkel van de familie Dalinghaus opnieuw geopend. Ik groeide dus op in een fraai pand met een prachtig uitzicht op de Grote Kerk."

Historische gebouwen
"Ik heb voor zover ik weet altijd al interesse gehad voor historische gebouwen en kerken. Op vakantie gingen we ook altijd kerken bekijken. De binnenstad heeft wat mij betreft wel heel wat charme verloren. Veel oude panden zijn weg en wat er voor in de plaats is gekomen is naar mijn smaak vaak wel heel modern. Wel vind ik de restauratie van het Bredaas Museum heel mooi, al is het dan natuurlijk wel weer heel jammer als daar het zicht op ontnomen wordt door de museumwoningen. Ook de verbouwing van de Kloosterkazerne tot casino vind ik heel geslaagd. Ik kijk daar vanuit mijn huis op uit en hoor af en toe het klokje in het nieuwe torentje. Dat klokje slaat op onregelmatige tijden, er zit geen enkele regelmaat in en het heeft ook niets te maken met bepaalde activiteiten in het casino. Het is gewoon een leuke verwijzing naar de geschiedenis van het pand. Ook het nieuwe winkelgebied 't Sas vind ik een aanwinst. Wel is het jammer dat er vrijwel geen "verswinkels" meer in de binnenstad zijn. Als ik in andere steden ben kijk ik ook graag omhoog, naar de oude gevels boven de etalageruiten. Want op de begane grond ziet iedere stad er tegenwoordig hetzelfde uit: allemaal dezelfde winkelketens. In Breda komt er gelukkig weer wat meer interesse voor de geschiedenis van de stad. Zo is bijvoorbeeld de winkeliersvereniging van de Haagdijk druk bezig om panden in oude staat te herstellen en zijn de gevelborden daar een aanwinst."

Antoniuskathedraal
Marcel Dalinghaus is ook koster van de Antoniuskathedraal. Hij volgt de restauratie op de voet en onderneemt zelfs af en toe gevaarlijke tochten. Zo beklom hij onlangs de steigers rondom de toren om foto's te maken van de restauratiewerken aan het torentje. Die zijn op een veilige manier te bekijken op zijn website. " Complete stukken kalksteen en hout moeten vervangen worden. Toen ze aan het koepeltje bezig waren, merkten ze dat ook daar gedeeltes heel zwak waren. Ook het kruis moest verstevigd worden. Het ziet er nu weer heel fraai uit, het kruis heeft een goudgele kleur gekregen en het plafondje van de koepel is weer blauw geschilderd. Ook het ijzerwerk rond de ramen van de kerk was helemaal verweerd. Ik weet nog wel dat we een paar jaar geleden de klokken aan het luiden waren. We hoorden een enorm gebonk. Toen bleek dat de klokkenstoel los stond en tegen de gevel aanbonkte! De toren zou eind 2004 klaar moeten zijn, de binnenkant van de kerk in juli. De preekstoel is een stukje in de richting van de muur verplaatst. Het is het pronkstuk van de kerk, maar omdat hij bijvoorbeeld bij concerten toch wel wat in de weg stond is hij dus een stukje verplaatst. "

Koster
De koster van de kerk komt ongeveer drie kwartier voor de dienst naar de kerk, doet de deuren open, de kaarsen aan en zorgt er voor dat alles klaarstaat voor de viering. Ook luidt hij op tijd de klokken. "Ik ben in 1992 als koster begonnen. Er was toen een tijdje geen koster voor de weekenddiensten. Mijn vader zat in het kerkbestuur en vroeg of het niks voor mij was. Ik wilde dat tijdelijk wel doen, maar ik ben er nog steeds! Gelukkig hoef ik het niet alleen te doen. Voor de zondagen is Bert Dessing erbij gekomen en ook Ronald Witte. Zij zijn ook allebei akoliet. Op de zaterdagen zijn dhr. en mevrouw Mannaert erbij gekomen. Het mooiste moment van het jaar vind ik toch de Nachtmis met Kerst. Dan sta ik achter in de kerk om alles in de gaten te houden. De bisschop gaat dan zelf voor, dat is dan toch wel heel bijzonder."

Beheerder
Buiten het werk als koster is Marcel Dalinghaus ook beheerder van de Antoniuskathedraal. "Dat houdt in dat me de kerk bij mij kan reserveren voor concerten en dergelijke. Het Brabants Kamer Koor, Capella Breda en het Brabants Koor treden regelmatig op in de kerk. Ik vind het ook belangrijk dat de kerk zo vaak mogelijk open is. Ook in de tweede week van september, tijdens de Monumentendag, streven wij er naar om open te zijn. Ik weet ook nog goed dat wij voor het eerst open waren tijdens het Jazzfestival. Op donderdag en vrijdag hebben wij toen echt heel veel bezoekers gehad, geweldig gewoon. Na de verbouwing willen we proberen om de deuren van de kerk vaker open te zetten. Er moet dan wel voldoende toezicht zijn, want het is jammer genoeg niet meer mogelijk om de kerk zonder toezicht open te stellen. Er is al eens een ikoon beschadigd en ook is de kist waarin de collecte wordt bewaard al een keer gestolen."

Antonius?
Aan de voorzijde van de kathedraal staat een groot beeld. Marcel: "Veel mensen denken dat dat Antonius is. Dat is niet zo. Het is een engelachtige figuur die de godsdienst in zijn totaliteit voorstelt. St. Antonius is de heilige van verloren zaken."

Engelbrecht van Nassau
Marcel Dalinghaus is ook zeer actief binnen de Heemkundige Kring Breda. Zo is hij onder andere redacteur van het kwartaalblad 'Engelbrecht van Nassau'. Hierin staan allerlei wetenswaardigheden op het gebied van het heem van Breda, geschreven door de redactie en een groot aantal Bredase gastschrijvers. Voor wie in de geschiedenis van Breda is geïnteresseerd is dit een geweldige bron van informatie.

Carnaval
"Ik ben opgegroeid in de binnenstad en herinner me het carnaval van vroeger als een groot buitenfeest. Iedereen was op de Markt aan het hossen en feesten, kinderen zaten niet in een hoekje van de kroeg terwijl hun ouders aan het feesten waren. Samen met John van Ierland willen wij dat jeugdcarnaval weer een beetje nieuw leven inblazen. Ik zit dan ook in de commissie Jeugd van de BCV. Op dinsdagmiddag is het jeugdmiddag op de Markt en er is een speciale kindercarnavalskrant, het Brakske. Vorig jaar hebben we ook weer een jeugdprins en prinses Carnaval gekozen. Dit jaar willen we daar wat vroeger mee beginnen, zodat alle Bredase kinderen die dat leuk vinden zich hiervoor op kunnen geven. Ze moeten een beetje kunnen praten, presenteren en kunnen carnavallen natuurlijk."

Stadsradio Breda
Sinds januari van dit jaar presenteert Marcel ook één keer per maand het programma 'Gastvrij' "Hierin zijn allerlei redelijk bekende Bredanaars te gast. We praten dan over wat hij of zij doet en hoe zij de toekomst van Breda zien. Dit gaat echt over Breda. De gast kiest vier muziekstukken uit, die we ter afwisseling van het gesprek draaien. In het eerste programma had ik Henk Mannaert als gast. Hij is een van de oprichters van het Jazzfestival , host van het VVV en winkelier in de binnenstad. Ik vind het heel erg leuk om te doen. Het programma wordt afwisselend gepresenteerd door Cees Hoosemans, Rob Cremers en ondergetekende. Het is elke zondag te horen van 12 tot 1 uur op Stadsradio Breda."

Marcel Dalinghaus is eigenlijk nog lang niet uitverteld als we afscheid nemen. Hij weet ontzettend veel te vertellen over Breda en vindt het leuk om zijn kennis uit te dragen. Dat doet hij ook via zijn website: www.dalinghaus.nl. Een aanrader voor iedereen die nader kennis met deze Bijzondere Bredanaar wil maken.